Samuel Dickstein

Samuel Dickstein
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

12 maja 1851
Warszawa

Data i miejsce śmierci

28 września 1939
Warszawa

Zawód, zajęcie

uczony

Narodowość

polska

Krewni i powinowaci

Szymon (brat)

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach
Grób Samuela Dicksteina na cmentarzu żydowskim w Warszawie (po prawej)

Samuel Dickstein (ur. 12 maja 1851 w Warszawie[1], zm. 28 września 1939 tamże[2]) – polski uczony pochodzenia żydowskiego; matematyk, pedagog i historyk nauki, encyklopedysta[3], członek Towarzystwa Historycznego we Lwowie[4].

Życiorys

Syn Rafała i Małgorzaty z Waldenbergów. Brat Szymona Dicksteina. W latach 1866–1869 był słuchaczem Szkoły Głównej. W okresie 1878–1888 prowadził w Warszawie szkołę realną[2]. Zainicjował powstanie na bazie Uniwersytetu Latającego powstanie w 1905 Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie. W latach 1906–1908 wykładowca matematyki i dziekan Wydziału Przyrodniczego TKN[5].

W 1915 roku objął posadę profesora Uniwersytetu Warszawskiego, zajmował się głównie teorią liczb i algebrą. W 1921 roku Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa[6]. Był członkiem Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa w 1920 roku[7].

Był założycielem i wydawcą czasopisma „Wiadomości Matematyczne”. W latach 1897–1939 wydał 47 tomów tego czasopisma[8]; po wojnie było ono reaktywowane w roku 1955 przez Polskie Towarzystwo Matematyczne jako jeden z dwóch roczników tego Towarzystwa. Założył również czasopismo „Prace Matematyczno-Fizyczne”, które ukazywało się w latach 1888–1951, jego tradycja jest kontynuowana od 1955 roku przez „Commentationes Mathematicae” (Prace Matematyczne).

W roku 1904 wygłosił odczyt Wronski als Mathematiker na Międzynarodowym Kongresie Matematyków w Heidelbergu. Było to pierwsze wystąpienie polskiego uczonego na tej największa na świecie konferencji poświęconej matematyce[9].

Zajmował się również historią nauki; wspierał finansowo i intelektualnie pracę Edwarda Stamma[10]. Był również encyklopedystą oraz w latach 1900–1914 członkiem komitetu redakcyjnego Encyklopedii Wychowawczej[11]. Był jednym z założycieli żydowskiej partii „Zjednoczenie”, opowiadającej się za asymilacją Żydów w Polsce.

W 1880 ożenił się z Pauliną z Natansonów (1861–1928)[1].

Zginął w czasie bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku[12]. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 20, uliczka 4)[13][14].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Polskie Towarzystwo Matematyczne utworzyło Nagrodę Dicksteina za wkład w nauczanie, popularyzację i historiografię matematyki.

Przypisy

  1. a b StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 140 .
  2. a b Wiadomości Matematyczne: Samuel Dickstein (1851–1939) [online], wiadmat.amu.edu.pl [dostęp 2019-06-03] .
  3. Dickstein Samuel, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2021-10-02] .
  4. Fryderyk Papée, Towarzystwo historyczne 1886–1900, [w:] Kwartalnik Historyczny, rocznik LI, zeszyt 1–2, Lwów 1937, s. 7.
  5. Dziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906–1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, s. 81, 95 Podkarpacka BC – wersja elektroniczna
  6. Doktoraty HC [online], uw.edu.pl [dostęp 2011-02-21] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-22] .
  7. Obrona państwa w 1920 roku, Warszawa 1923, s. 19.
  8. Samuel Dickstein. „Wiadomości Matematyczne”. I–XLVII, 1897–1939. 
  9. ICM Proceedings 1893-2018 | International Mathematical Union (IMU) [online], mathunion.org [dostęp 2023-07-22] .
  10. A. Wachułka, S. Dickstein a historia matematyki w Polsce w świetle korespondencji z E. Stammem, Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego Seria II: Wiadomości Matematyczne VII (1964), s. 191–202.
  11. Kierski, t.I 1923 ↓.
  12. J.J.J.J. O’Connor J.J.J.J., E.F.E.F. Robertson E.F.E.F., Samuel Dickstein [online], School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland [dostęp 2020-03-01]  (ang.).
  13. Grób Samuela Dicksteina w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.
  14. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
  15. M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644 „za zasługi na polu naukowem i pedagogicznem”.
  16. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411 „za zasługi na polu pracy naukowej”.
  17. Odznaczeni w dniu 11 listopada. „Nowy Dziennik”, s. 15, nr 312 z 13 listopada 1937. 

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Samuel Dickstein w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
  • Biografia Dicksteina i propozycje dalszej lektury na stronie Wiadomości Matematycznych
  • Prace Samuela Dicksteina dostępne w Sieci (Katalog HINT)
  • Wiadomości Matematyczne 1897–1939. Dostępne online w: CRISPA – biblioteka cyfrowa Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Publikacje Samuela Dicksteina w bibliotece Polona
  • p
  • d
  • e
XX wiek
XXI wiek

  • ISNI: 0000000108752352
  • VIAF: 17354897
  • LCCN: no92029503
  • GND: 116098414
  • BnF: 129834056
  • SUDOC: 057106657
  • NKC: js2011618826
  • Open Library: OL7185256A
  • PLWABN: 9810657280505606
  • NUKAT: n97085477
  • J9U: 987007518992005171
  • LIH: LNB:Bp8V;=Bm
  • PWN: 3892545
Identyfikatory zewnętrzne:
  • MacTutor: Dickstein